182. Венера 4 сентября 2025 г.
Андрей Шохан

Venus 09/04/25
03.05 UT | VHAR remote observatory
Altitude: 23°, Diameter: 12,1’’
C.M.I: 359,9° C.M.II: 64,3°
R(IR)GB
GSO 200, Sky Watcher EQ6-R PRO, Barlow 3x, Touptek ATR533C, Svbony IR 685nm.
IR (Gain: 15000, exp: 165ms), RGB (Gain: 2000, exp: 1ms), 5000 frames per stack.Drizzle 3x.
PIPP, AS!3, Registax, Photoshop.

137. Летні Трохкутнік
Аліса Пугач

Раней амаль кожнае лета мы наведвалі сяброў таты ў Італіі, у невялікім мястэчку Брачана каля Рыма. Адно з такіх падарожжаў запомнілася мне асабліва. Цэлымі днямі я малявала пейзажы, зачараваная мясцовымі краявідамі, але аднойчы са мной здарылася тое, што часам здараецца з любым чалавекам – мне стала нудна. Маляваць не хацелася, ніякіх іншых планаў на той дзень не было, бо на вуліцы было занадта горача. Я не ведала, чым заняцца, таму проста гушкалася на арэлях у цяньку і глядзела навокал. Неба раскінулася над зямлёй распаленым блакітам. Удалечыні, дзесьці над самым гарызонтам плылі паўпразрыстыя аблокі. Дзьмуў лёгкі ветрык, ад якога шапацела лісце дрэваў і кустоў. У гарачым паветры адчуваўся лёгкі пах лаўру і садовых кветак. Я заплюшчвала вочы і ўдыхала гэтыя летнія водары. Раптам захацелася піць. Неахвотна я паднялася з арэляў. Каменная плітка апаляла босыя ногі, але хутчэй нечакана, чым балюча. На кухні нікога не было. Пакуль набіралася вада, я азірала пакой і раптам заўважыла на стале нейкую кнігу. Я ўзяла яе і вярнулася да арэляў. Кніга называлася «Над намі – неба». Бацькі ўзялі яе з сабой у падарожжа, каб было што пачытаць у адпачынку. Спачатку я падумала, што гэта зборнік вершаў ці нешта накшталт гэтага. Я не вялікая аматарка паэзіі, аднак ужо амаль тыдзень нічога не чытала, таму радавалася, што нарэшце мне ёсць, чым заняцца. Калі я разгарнула кнігу, зразумела, што памылілася наконт зборніка вершаў. У гэтай кнізе аўтарства беларускага навукоўцы Кастуся Цыркуна падрабязна апавядалася пра планеты Сонечнай сістэмы і сузор’і Паўночнага паўшар’я.

Астраномія цікавіла мяне з ранняга дзяцінства. Я шмат чаго чытала пра планеты, зоркі і галактыкі. Толькі вось я заўсёды ўспрымала ўсё гэта як нешта цалкам адарванае ад рэальнасці, проста як цікавыя гісторыі. Цікавыя, але абстрактныя. Сузор’і ўвогуле не выклікалі ў мяне ніякага інтарэсу, і я ніколі асабліва не ўглядалася ў начное неба. Усе мае астранамічныя назіранні зводзіліся да таго, што ў час зацьмення Месяца мы з сябрамі ў вёсцы насіліся па вуліцы, размахвалі ліхтарыкамі і дурэлі, уяўляючы, што адзін з нас  – зомбі, які паўстаў з магілы з-за «крывавага месяцу», а ўсе астатнія ўцякалі ад яго.  Было весела, але на месяц мы тады амаль не глядзелі.

Калі я чытала раздзелы кнігі пра сузор’і, упершыню задумалася пра тое, што космас неабавязкова павінен заставацца нечым недасягальным для мяне.

Я настолькі занурылася ў чытанне, што не заўважыла, як надышоў вечар. Мне давялося адкласці кнігу, каб дапамагчы накрыць на стол.

Вячэра прайшла даволі хутка, але адразу пасля яе пачалася гутарка, якая абяцала зацягнуцца не менш чым на гадзіну. Я не ведала італьянскай мовы, таму, нават калі б захацела, не змагла б далучыцца да размовы. У гэты час мы з маім малодшым братам звычайна вярталіся ў дом і клаліся спаць. Аднак сёння я вырашыла затрымацца падолей. Мне хацелася паглядзець на зоркі і знайсці сярод іх тыя, пра якія я чытала цэлы дзень. На двары акурат стаяў жнівень – той час, калі неба цёмнае і глыбокае, і на ім бачныя тысячы зорак і добра акрэсліваюцца сузор’і.

Я адразу пазнала Вялікую Мядзведзіцу – адзінае сузор’е, якое я ведала і раней. Праўда, ведала няпоўным – толькі сем самых яркіх зорак, так званы Коўш, альбо Воз. З іншага боку, астатнюю частку сузор’я я б ніколі і не магла пабачыць у Мінску. Тыя зоркі ззяюць надта слаба, каб прабіцца праз гарадскія агні. Так што гэта быў момант, калі я, напэўна, упершыню ў жыцці пабачыла Вялікую Мядзведзіцу цалкам.

Пасля, ў сузор’і Малой Мядзведзіцы, я адшукала Палярную зорку – зорку, па якой раней знаходзілі шлях падарожнікі і мараходы. Таксама я хутка знайшла побач сузор’е Дракона, якое агінае сузор’е Малой Мядзведзіцы. Непадалёк ад «галавы» Дракона ззяе Вега, адна з зорак Летняга Трохкутніка. З кнігі я даведалася, што яго ўтвараюць самыя яркія зоркі трох сузор’яў, што падымаюцца вышэй за ўсё над гарызонтам менавіта летам –  Вега ад сузор’я Ліры, Дэнеб ад Лебедзя і Альтаір ад Арла.

Я з захапленнем разглядала іх і ў нейкі момант мне падалося, што я сапраўды бачу абрысы дзвюх птушак і музычны інструмент у небе. Арол шырока раскінуў крылы над гарызонтам – ягонае вока блішчэла яркай зоркай. Лебедзь лунаў ў мяне над галавой, канцы пёраў на яго крылах ззялі срэбрам. Зоры заблыталіся ў струнах Ліры, быццам бы засталіся там, дзе дакраналіся рукі музыкі. Я доўга-доўга ўглядалася ў гэтую бясконцую прыгажосць і чамусьці адчувала сябе вельмі шчаслівай.

 

***

Зорнае неба зусім не змянілася з таго часу, калі я ўпершыню ім захапілася. Хаця з чаго б яно стала мяняцца? Прайшло ўсяго тры гады – нішто, па мерках Сусвету.

Наступным разам палюбавацца зорамі мне выпала магчымасць ужо ў іншым месцы. Не ў Італіі, а ў роднай Беларусі. Я ўдзельнічала ў пілігрымцы, якая пачалася ў Полацку, а праз тыдзень скончылася на лузе ля маляўнічага мястэчка Будслаў, дзе мы спыніліся з намётамі на апошнюю начоўку. Цягам усёй вандроўкі ў мяне ніяк не атрымлівалася добра паглядзець на зоры. Кожны раз, пасля дню амаль бесперапыннай хады, я не магла думаць ні пра што, акрамя таго, каб запаўзці ў намёт, завярнуцца ў спальнік і нарэшце адпачыць. У апошні дзень пілігрымкі пераход быў зусім кароткім, да таго ж пасля шумнага свята ў горадзе зусім не хацелася спаць.

Я сядзела ля свайго намёта і глядзела на ўжо знаёмыя зоры. Цяпер я з лёгкасцю магла пазнаць у іх асобныя сузор’і. Мой позірк, як заўсёды, зачапіўся за тры самыя яркія зоркі – зоркі Летняга Трохкутніка. Яны былі такія ж, якімі я іх пабачыла, калі толькі даведалася пра іх існаванне, такія ж, якімі я бачыла іх кожны раз пасля, калі глядзела на неба, і такія ж, якімі яны былі тысячы год таму. Светлыя і зіхатлівыя зоры небасхілу, услаўленыя шматлікімі паэтамі і музыкамі. Сярод іх шукалі сваіх багоў і адказы на адвечныя пытанні шумеры і егіпцяне, майя і ацтэкі, а таксама летуценнікі-беларусы, як, напрыклад, Язэп Драздовіч ці Максім Багдановіч. Безумоўна, у пошуках законаў сусвету ў неба дагэтуль ўглядаюцца і навукоўцы з розных краінаў. Усе людзі шукаюць сваё месца сярод зор. Аднак знайсці яго і не згубіцца часам падаецца немагчымым. Як гэта ўвогуле можа быць магчымым, калі мы і нашая маленькая планета – ўсяго толькі пылінка ў параўнанні з Сусветам? Людзей заўсёды пужала невядомасць. Вось толькі большасць з нас надта часта забывае, што з бясконцасцю ўсяго Сусвету можа лёгка параўняцца бясконцасць чалавечага розуму з яго ўнікальнасцю, непаўторнасцю, нястрыманай фантазіяй і бязмежнай колькасцю неверагодных ідэй. Кожны чалавек трымае цэлы свет у галаве. І кожны з нас можа сам вырашыць, будзе гэты свет квітнець новымі зорамі і галактыкамі, поўнымі святла, або цалкам знікне ў чорных дзірах, ператварыўшыся ў нішто.

Не варта баяцца бясконцасці і невядомасці, таму што мы самі іх неад’емная частка. Прыняўшы гэта, можна натхніцца і раптам пабачыць незлічоную колькасць магчымасцяў.

Глыбокае, чорнае, бяскрайняе неба, залітае чароўным святлом, дагэтуль вабіць і зачароўвае мяне. Кожны раз, калі я вяртаюся з падарожжаў, адчуваю, наколькі вялікі свет, у якім я жыву. І цяпер ў ім ёсць месца не толькі для любімых месцаў на Зямлі, але і па-за яе межамі. У ім ёсць месца і для магутнага Арла, загадкавай Ліры і вытанчанага Лебедзя. Яны заўсёды там, наверсе, дзе б я не знаходзілася. Яны ззялі людзям тысячы гадоў таму і ззяюць цяпер, калі на іх гляджу я – звычайная дзяўчынка з Беларусі. Яны нібы нітка, якая злучае стагоддзі, народы, лёсы і мары, і быць часткай гэтай велічнай сувязі надае мне шмат сілаў, спакою і натхнення.